Ба гузориши Хабаргузории садо ва симо, Аҳмади Козимӣ, пажӯҳишгари ҳавзаи АвруОсиё дар мақолае навишт: Бар хилофи хушбиниҳои аввалияе, ки буд, ҷанги дувуми Қарабоғ (2020) на танҳо мунҷар ба беҳбуди муносиботи Теҳрон ва Бокӯ нашуд, балки вазъиятро печида кард ва ниҳоятан мунҷар ба сардӣ ва бурузи чолишҳое дар муносиботи ду кишвар гардид.
Бо тавваҷуҳ ба ҳимоятҳои ҳамаҷонибаи сиёсӣ, низомӣ, транзитӣ, иртиботӣ, башардӯстона ва иқтисодии Эрон аз ҷумҳурии Озарбойҷон дар се даҳаи ахир ва таъкидоти мукаррари Теҳрон дар сутуҳи олӣ дар хусуси бозгашти Қарабоғ ба ҷумҳурии Озарбойҷон интизор мерафт, ки пас аз ҷанги дувуми Қарабоғ Бокӯ бо қадрдонӣ ва ба посдошти ин хадамоти падаронаи Эрон, рӯйкарди ҳусни ҳамҷаворӣ бо Теҳрон дар пеш бигирад,аммо авзоъ ин гуна нашуд.
Далели ин мавзуъ мушаххас аст. Ҷанги дувуми Қарабоғ хориҷ аз иродаи ҷумҳурии Озарбойҷон шакл гирифт. Ин кишвар хусусан пас аз рӯйи кор омадани Илҳом Алиев дар соли 2003 ба яке аз конфедератсияҳои Туркия ва ҳамчунин ҷавлонгоҳи Англия ва дар раъси он “Бритиш Петролиум” ва ҳамчунин режими саҳюнистӣ табдил шудааст. Ин кишварҳо ба унвони бозигарони таҷдиди назарталаб ва фурсатталабу зиёдахоҳ дар қолаби пружаи ҷанги дувуми Қарабоғ ва бо пӯшиши озодии заминҳои ишғолии ҷумҳурии Озарбойҷон кӯшиданд ҳар кадом тарҳҳои фитнаангези худро бо меҳварияти йени-усмонигароӣ (нав-усмонигароӣ) ва Туркияи Бузург, долони туронии НАТО ва табдили ҷумҳурии Озарбойҷон ба пойгоҳи минтақаии саҳюнизм ба пеш бибаранд. Ҳадаф эҷоди як фитнаи геополитикии калону доманадор бо меҳварияти аз байн бурдани марзи Эрону Арманистон, таҷзияи ҷануби Арманистон ва эҷоди як воҳиди сиёсии ҷаълӣ ва номашруъ дар ин минтақа мебошад.
Таҷориби ду соли ахир нишон медиҳад, ки дар асари ҷанги дувуми Қарабоғ агарчӣ заминҳои ишғолии ҷумҳурии Озарбойҷон албатта дар хориҷ аз Қарабоғ (на худи ҷумҳурии Қарабоғ) аз дасти арманиҳо озод шуданд, вале дар иваз кулли ҷумҳурии Озарбойҷон дар ихтиёри режими саҳюнистӣ ва Туркия ва дар пушти парда Англия қарор гирифтааст. Барафрошта шудани парчамҳои онҳо дар саросари ҷумҳурии Озарбойҷон на нишонгари иттиҳод, балки нишондиҳандаи табдили ҷумҳурии Озарбойҷон ба яке аз ниммустаъмироти вобастаи ин кишварҳо ва таҳтулҳимоягии давлати Илҳом Алиев аст.
Табиатан то он бахш, ки авзоъ марбут ба дохили ҷумҳурии Озарбойҷон мешавад, ин мавзуъ шояд иртиботи чандоне ба Эрон надорад, аммо вақте қарор аст, ки Бокӯ ба маркази фитнаҳои геополитикӣ, геоэкономикӣ ва геоколчрол алайҳи Эрон табдил шаваду ташайюъзудоӣ ва эронситезии систематики он ҳам дар сатҳи васеъ ва расмӣ дунбол шавад, вокунишҳои албатта на сирфан дифоии Эрон мантиқӣ аст. Аз ин рӯ низ пас аз ҷанги дувуми Қарабоғ равобити Теҳрон ва Бокӯ ба самти сардӣ гароид.
342/
