Хабаргузории АБНА: Созишномаи Эрон, Покистон, Туркия ва Арабистони Саудӣ барои идомаи гуфтушунид нишонаи хоҳиши чор бозигари муҳими минтақавӣ барои тақвияти машваратҳои сиёсӣ ва амниятӣ дар шароити шиддат гирифтани буҳронҳо дар Осиёи Ғарбӣ мебошад; раванде, ки муваффақияти он ба табдил додани тафоҳуми ибтидоӣ ба механизмҳои амалии ҳамкорӣ вобаста аст
Аввалин ҷаласаи чорҷонибаи Эрон, Покистон, Туркия ва Арабистони Саудӣ рӯзи душанбеи 4-уми обони 1405 дар Теҳрон баргузор шуд; ҷаласае, ки дар заминаи таҳаввулоти амниятии минтақа ва зарурати бознигарӣ дар усулҳои идоракунии буҳрон метавонад нуқтаи оғози боби нави машваратҳои минтақавӣ бошад
Мизбонии Муҳсин Ризоӣ, дабири Шӯрои олии амнияти миллии Ҷумҳурии Исломии Эрон, аз шоҳзода Холид бин Салмон, вазири мудофиаи Арабистони Саудӣ, Осим Мунир, фармондеҳи Қувваҳои мусаллаҳи Покистон ва Иброҳим Калин, роҳбари хадамоти иттилоотии Туркия, нишондиҳандаи тамаркузи ин ташаббус ба сатҳҳои муҳими қабули қарорҳои сиёсӣ, мудофиавӣ ва амниятӣ мебошад. Таркиби иштирокчиён инчунин нишон медиҳад, ки гуфтушунидҳо қобилияти пардохтан ба як қатор масъалаҳои стратегӣ ва амниятии минтақаро доранд
Муҳимтарин дастоварди эълоншудаи ҷаласа созишномаи чор кишвар барои идомаи гуфтушунидҳо бо мақсади тақвияти ҳамкориҳои дуҷониба ва чандҷониба, аз ҷумла дар соҳаи сулҳ ва амнияти минтақавӣ мебошад. Гарчанде баёнияи хотимавӣ дар бораи созишномаи мушаххас оид ба механизми иҷроӣ, рӯзномаи муфассал ё таъсиси ниҳоди муштараки амниятӣ сухан намегӯяд, созишнома дар бораи идомаи машваратҳоро метавон ҳамчун қадами ибтидоӣ барои эҷоди канали мунтазами иртибот байни чор бозигари таъсиррасони минтақа арзёбӣ кард
Аҳамияти ин раванд ҳангоми ба назар гирифтани ихтилофи назарҳо ва рақобатҳои гузашта байни баъзе аз кишварҳои иштирокчӣ равшантар мешавад. Эрон ва Арабистони Саудӣ дар солҳои охир роҳи эҳёи муносибатҳо ва коҳиши шиддатро пайгирӣ кардаанд ва иштироки ҳамзамони Туркия ва Покистон метавонад доираи машваратҳоро аз муносибатҳои дуҷониба фаротар барад ва заминаи баррасии масъалаҳои муштараки амниятиро фароҳам оварад. Бо вуҷуди ин, табдил додани ин иқтидор ба ҳамкории устувор идоракунии ихтилофот ва муайян кардани манфиатҳои муштарак ва амалишавандаро тақозо мекунад
Аз нуқтаи назари стратегӣ, ҷаласаи Теҳрон бо равиши таъмини амнияти минтақа аз ҷониби кишварҳои минтақа ҳамоҳанг аст; равише, ки бар тақвияти боварии мутақобила, афзоиши масъулиятпазирии бозигарони минтақавӣ ва коҳиши вобастагӣ ба тартиботи амниятии аз хориҷ таҳмилшуда таъкид мекунад. Дар ин чаҳорчӯба, баррасӣ кардани решаҳои ноамнӣ, ишғолгарӣ ва тавсеаталабии режими сионистӣ ва оқибатҳои таҷовузи низомии ИМА ва ин режим алайҳи Эрон метавонад аз меҳварҳои муҳими гуфтушунидҳои оянда бошад; гарчанде баёнияи нашршуда тафсилотеро дар бораи меҳварҳои баррасишуда дар ҷаласа пешниҳод намекунад
Дар ниҳоят, меъёри асосии муваффақияти ташаббуси Теҳрон на танҳо баргузории ҷаласа, балки идомаи гуфтушунидҳо ва расидан ба тадриҷ ба созишномаҳои амалӣ дар соҳаи амнияти минтақавӣ хоҳад буд. Агар чор кишвар тавонанд тафоҳуми ибтидоиро ба машваратҳои мунтазам, ҳамкорӣ дар идоракунии буҳрон ва механизмҳои боварсозӣ табдил диҳанд, ин ҷаласа метавонад ба қадами муассир дар роҳи ташаккули амнияти дохилизоти минтақавӣ табдил ёбад; роҳе, ки таҳаққуқи он ба иродаи сиёсӣ ва дараҷаи чандирии тарафҳо нисбат ба ихтилофот вобаста аст
Your Comment