5 Декабр 2024 - 15:44
Идомаи сиёсати таҳриму фишори ҳаддиаксарии Амрико алайҳи эрониён

Амрико дар ростои сиёсати дугонаи дипломатӣ ва фишори давлати Байден эълом кард, ки таҳримҳоеро алайҳи 35 ширкату киштӣ, ки нақши муҳимме дар интиқоли нафти Эрон ба бозорҳои хориҷӣ доранд, эъмол мекунад.

Вазорати хазонадории Амрико, ки нақши утоқи ҷанги иқтисодии Вашингтонро ифо мекунад, рӯзи сешанбе дар ростои сиёсати фишори ҳаддиаксарӣ алайҳи Эрон эълом кард: «Имрӯз Иёлоти муттаҳидаи Амрико таҳримҳои ҷадидеро алайҳи 35 ширкат (ниҳод) ва киштӣ, ки нақши муҳимме дар интиқоли ғайриқонӯнии нафти Эрон ба бозорҳои хориҷӣ доранд, эъмол мекунад. Ин иқдом . . . Ҳазинаҳои бештареро бар бахши нафти ин кишвар таҳмил мекунад.»

Вазорати хазонадории Амрико муддаӣ шуд: «Даромадҳои нафтӣ, манобеи лозим барои барномаи ҳастаии Эронро таъмин, ба тавсеаи паҳподҳо ва мӯшакҳои пешрафта кумаку ҳимояти молӣ ва моддии мустамарреро аз фаъолиятҳои неруҳои вобаста ба Эрон фароҳам мекунад.»

Амрико дар майи 2018 ба таври якҷониба ва ғайриқонӯнӣ аз БарҶом хориҷ шуд ва шадидтарин таҳримҳоро алайҳи Эрон ба иҷро гузошт. Давлати Ҷо Байден, раисиҷумҳури демократи Амрико низ бо идомаи ин таҳримҳо ба баҳонаҳои мухталиф ва дар ростои рӯйкарди дугонаи дипломатии фишор, Ҷумҳурии Исломии Эронро таҳрим кардааст.

Иқдоми ҷадиди давлати Байден дар ростои ташдиди фишорҳо алайҳи Эрон дар чорчӯби корзори созмонёфта ва ҳамоҳанги Ғарб алайҳи Теҳрон бо иқдомоти таҳримии ҷадиди Иттиҳодияи Аврупо ва Британия алайҳи бахши ҳавоии Эрону киштиронии Эрон ва бо ҳадафи коҳиши қобили таваҷҷуҳи даромадҳои нафтии Эрон сӯрат гирифтааст. Зимни инки Байден бо ин кор посухе ба иттиҳомоти ворид шуда аз сӯи Доналд Трамп, раисиҷумҳури мунтахаби Амрико дар бораи нодида гирифтани содироти нафт аз ҷониби Эрон тавассути давлати вай додааст.

Албатта далоили иддаоӣ аз ҷониби Амрико барои таҳримҳои ҷадид боз ҳамон баҳонаҳои такрорӣ, яъне таъмини молии барномаи ҳастаӣ, барномаҳои таслеҳотӣ ва ҳимоят аз гуруҳҳои ниёбатӣ дар сатҳи минтақа аст. Эрон ҳудӯди 44 сол аст, ки таҳти таҳримҳои якҷонибаи Иёлоти муттаҳида, аз ҷумла таҳримҳои нафтӣ будааст.

Эъмоли таҳримҳои зидди эронӣ дар давраи раёсатҷумҳурии Доналд Трамп, раисиҷумҳури собиқи Амрико пас аз хурӯҷ аз БарҶом ва роҳандозии корзори фишори ҳаддиаксарӣ, абъоди ҷадид ва бесобиқае пайдо кард.

Вашингтон шадидтарин таҳримҳоро алайҳи миллати Эрон ба умеди таслими Теҳрон дар баробари хостаҳои ғайримантиқӣ ва ғайриқонӯнии Амрико эъмол кард, ки албатта ба изъони давлати Байден бо нокомӣ ва шикаст мувоҷеҳ шуд.

Нуктаи муҳим ин аст, ки нуқтаи конӯнии корзори фишори ҳаддиаксарии Амрико алайҳи Эрон аз давраи Трамп токунӯн ҷилавгирӣ аз содироти нафти Эрон будааст. Бо ин ҳол, Теҳрон тавониста бо равишҳои мутанаввеъ ва тадобири навоварона на фақат содироти нафтии худро идома диҳад, балки ҳамон гуна, ки амрикоиҳо низ изъон кардаанд, ин содиротро ба таври қобили таваҷҷуҳе афзоиш диҳад.

Андешкдаи амрикоии "National Interest"дар гузорише бо баёни инки равандҳои иқтисоди калони чанд соли гузашта ҳам ба нафъи Эрон будааст, эълом кард: Тибқи гузориши Ожонси иттилооти энержии афзоиши шадиде дар мутавассити қимати солонаи нафти хоми Эрон рух дод ва аз 29 доллар дар ҳар бушка дар соли 2020 ба далели ҳамагирии Ковид - 19 ба 84 доллар дар соли 2022 расид. Аз онҷо ки Иёлоти муттаҳида нуфузи маҳдӯде бар қимати нафт дорад, афзоиши қиматҳо ба Эрон иҷоза додааст ҳамзамон бо шикасти давлати Байден дар иҷрои таҳримҳо, нафт бифурӯшад ва суди бештаре касб кунад.

Талоши руасои ҷумҳури Амрико ба хусус Доналд Трамп, таҳмили сахттарину густардатарин таҳримҳо алайҳи Эрон дар ростои эъмоли султа ва водор кардани Эрон ба қабули хостаҳои ғайри қонӯнӣ ва ғайримантиқии Амрико, аз ҷумла дар заминаи фанноварии ҳастаӣ, сиёсатҳои минтақаӣ ва тавонмандии мушакиаш будааст. Рӯйкарди давлати Байден низ ба навъе тадовуми ҳамон рӯйкарди зурмадоронаи давлати Трамп дар қиболи Эрон буда, ки албатта бесамар буданаш токунӯн ба исбот расидааст.

Бо вуруди дубораи Трамп ба Кохи Сафед ва оғози дуюмин давраи раёсатҷумҳурии вай интизор меравад, ки ӯ ҳамон сиёсати собиқ, яъне сиёсати фишори ҳаддиаксариро дар абъоди густардатар алайҳи Эрон эъмоли намояд; сиёсате, ки шикасту нокомии он як бор дар даври нахусти раёсатҷумҳурии Трамп ба исбот расидааст.